เจาะลึก VAT คืออะไร เรื่องภาษีใกล้ตัวที่พนักงานประจำควรรู้

ในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าเราจะจับจ่ายซื้อสินค้าในห้างสรรพสินค้า ชำระค่าน้ำ ค่าไฟ หรือทานอาหารตามร้านค้า ต่างมีส่วนเกี่ยวข้องกับภาษีชนิดหนึ่งที่เรียกว่า VAT การทำความเข้าใจว่า VAT คืออะไร มีระบบการทำงานอย่างไร และส่งผลต่อค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันอย่างไร จะช่วยให้พนักงานประจำและผู้ที่สนใจทำอาชีพเสริมสามารถวางแผนทางการเงินและจัดการภาษีได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย

ทำความเข้าใจ VAT คืออะไร ในระบบภาษีของประเทศไทย

ในระบบภาษีของประเทศไทย VAT คือ ตัวอักษรย่อมาจาก Value Added Tax หรือภาษีมูลค่าเพิ่ม ซึ่งเป็นภาษีทางอ้อมที่จัดเก็บจากมูลค่าส่วนที่เพิ่มขึ้นในแต่ละขั้นตอนการผลิตและการจำหน่ายสินค้าหรือบริการ โดยปัจจุบันประเทศไทยกำหนดอัตราภาษีมูลค่าเพิ่มไว้ที่ร้อยละ 7 ซึ่งผู้ประกอบการที่จดทะเบียนจะทำการเรียกเก็บจากผู้บริโภคขั้นสุดท้าย แล้วนำส่งแก่กรมสรรพากรตามที่กฎหมายกำหนด

สาระน่ารู้เกี่ยวกับภาษีซื้อและภาษีขายในระบบ VAT

การกลไกทำงานของระบบ VAT มีหัวใจสำคัญอยู่ที่การคำนวณส่วนต่างระหว่างสองฝั่ง คือ "ภาษีขาย" (ภาษีที่ผู้ประกอบการเรียกเก็บจากลูกค้าเมื่อขายสินค้าหรือบริการ) และ "ภาษีซื้อ" (ภาษีมูลค่าเพิ่มที่ผู้ประกอบการได้ชำระไปเมื่อซื้อสินค้า วัตถุดิบ หรือบริการมาใช้ในกิจการ) ซึ่งทั้งสองส่วนนี้จะถูกนำมาหักลบกันในทุก ๆ เดือนเพื่อสรุปยอดภาษีที่ต้องนำส่งหรือขอคืน

กลุ่มผู้มีหน้าที่จดทะเบียนและได้รับการยกเว้น VAT

กฎหมายกำหนดเกณฑ์การเข้าสู่ระบบ VAT ไว้อย่างชัดเจน โดยแบ่งออกเป็นกลุ่มผู้มีหน้าที่ต้องจดทะเบียนและกลุ่มที่ได้รับการยกเว้น มีอะไรบ้าง ตามไปดูกัน

เงื่อนไขผู้ประกอบการและบุคคลที่ต้องจดทะเบียน VAT

• ผู้ประกอบการ บุคคลธรรมดา หรือนิติบุคคลที่มีรายรับจากการขายสินค้าหรือให้บริการเกินกว่า 1.8 ล้านบาทต่อปี (ต้องยื่นจดทะเบียนภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกินเกณฑ์)
• ผู้ประกอบการที่มีแผนจะเปิดกิจการและมีการเตรียมการล่วงหน้า เช่น ซื้อเครื่องจักรหรือสร้างโรงงาน (สามารถยื่นจดทะเบียนล่วงหน้าได้ภายใน 6 เดือน)
• ผู้ประกอบการต่างประเทศที่มีตัวแทนขายสินค้าหรือให้บริการตั้งอยู่ในประเทศไทย
• ผู้ประกอบการที่รายได้ยังไม่ถึง 1.8 ล้านบาทต่อปี แต่มีความประสงค์สมัครใจขอเข้าสู่ระบบภาษีมูลค่าเพิ่มเพื่อสิทธิประโยชน์ทางภาษี

รายการสินค้าและประเภทบริการที่ได้รับการยกเว้น VAT

• การขายพืชผลทางการเกษตร สัตว์มีชีวิตหรือไม่มีชีวิต ปุ๋ย และอาหารสัตว์
• การขายหนังสือพิมพ์ นิตยสาร วารสาร และตำราเรียน
• การให้บริการขนส่งภายในราชอาณาจักร (เช่น รถโดยสารประจำทาง รถไฟฟ้า)
• การให้บริการด้านการศึกษาของสถานศึกษาทั้งของรัฐและเอกชน
• ผู้ประกอบการที่มีรายรับจากการขายสินค้าหรือให้บริการไม่เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี

ขั้นตอนการจัดทำและวิธีคำนวณ VAT แบบเข้าใจง่าย

การคำนวณ VAT เพื่อยื่นแบบแสดงรายการประจำเดือน ใช้สูตรพื้นฐานคือ "ภาษีขาย - ภาษีซื้อ = ภาษีที่ต้องชำระหรือขอคืน" มีอะไรบ้าง ตามไปดูกัน

วิธีการคำนวณกรณีภาษีขายมากกว่าภาษีซื้อที่ต้องนำส่ง

หากในเดือนนั้นมียอดภาษีซื้อมากกว่าภาษีขาย (เช่น มีการลงทุนซื้อเครื่องจักรหรือสต็อกสินค้าจำนวนมาก) ยอดคำนวณจะติดลบ ตัวอย่างเช่น ภาษีขาย 5,000 บาท หักภาษีซื้อ 9,000 บาท เท่ากับ -4,000 บาท ในกรณีนี้ ผู้ประกอบการไม่ต้องชำระภาษีเพิ่ม และมีสิทธิเลือกขอคืนเงินสดส่วนต่าง 4,000 บาท หรือยกยอดไปเป็นเครดิตหักลบภาษีในเดือนถัดไป

วิธีการคำนวณกรณีภาษีซื้อมากกว่าภาษีขายเพื่อขอคืน

หากในเดือนนั้นมียอดภาษีซื้อมากกว่าภาษีขาย (เช่น มีการลงทุนซื้อเครื่องจักรหรือสต็อกสินค้าจำนวนมาก) ยอดคำนวณจะติดลบ ตัวอย่างเช่น ภาษีขาย 5,000 บาท หักภาษีซื้อ 9,000 บาท เท่ากับ -4,000 บาท ในกรณีนี้ ผู้ประกอบการไม่ต้องชำระภาษีเพิ่ม และมีสิทธิเลือกขอคืนเงินสดส่วนต่าง 4,000 บาท หรือยกยอดไปเป็นเครดิตหักลบภาษีในเดือนถัดไป

บทลงโทษและค่าปรับกรณีฝ่าฝืนไม่ยื่นชำระภาษีตามกำหนด

หากผู้มีรายได้ถึงเกณฑ์ 1.8 ล้านบาทต่อปีแต่เพิกเฉยไม่ยื่นจดทะเบียน VAT หรือละเลยการยื่นแบบ ภ.พ.30 ประจำเดือน จะมีบทลงโทษตามกฎหมาย โดยต้องรับผิดชอบชำระภาษีย้อนหลัง เสียเบี้ยปรับสูงสุด 2 เท่าของเงินภาษีที่ต้องชำระ เสียเงินเพิ่ม (ดอกเบี้ย) ในอัตราร้อยละ 1.5 ต่อเดือน และอาจมีโทษปรับทางอาญาไม่เกิน 5,000 บาท หรือจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือทั้งจำทั้งปรับ

บริหารจัดการค่าใช้จ่ายยามจำเป็นกับสินเชื่อพรอมิส

ในการดำเนินชีวิตประจำวันและการทำอาชีพเสริม การจัดสรรเงินสำรองไว้ชำระค่าใช้จ่ายและภาระภาษีถือเป็นเรื่องสำคัญ หากพนักงานประจำมีความจำเป็นต้องใช้วงเงินสำรองฉุกเฉินเพื่อเสริมสภาพคล่องทางการเงินส่วนตัว ขอแนะนำสินเชื่อส่วนบุคคลพรอมิส อนุมัติวงเงินสูงสุดไม่เกิน 300,000 บาท* ด้วยอัตราดอกเบี้ย 15% - 25% ต่อปี สมัครง่าย ไม่ต้องใช้ผู้ค้ำประกัน ยื่นเพียงบัตรประชาชนตัวจริง และสลิปเงินเดือนหรือหนังสือรับรองเงินเดือน โดยสามารถสมัครผ่านแอปพลิเคชัน PROMISE ได้โดยไม่ต้องไปสาขา และทราบผลอนุมัติใน 1 ชั่วโมง* และสำหรับการจัดการภาษีบุคคลประจำปี ปัจจุบันสามารถทำรายการยื่นภาษีออนไลน์ 2569 ผ่านระบบของกรมสรรพากรได้อย่างสะดวกสบาย

สรุปการเรียนรู้เรื่อง VAT และการวางแผนทางการเงิน

การทำความเข้าใจระบบ VAT ทั้งในฐานะผู้บริโภคและผู้ประกอบการ ช่วยให้เรามองเห็นโครงสร้างราคาและภาระภาษีที่เกี่ยวข้องอย่างชัดเจน การติดตามข่าวสารภาษี จัดทำรายงานรายรับรายจ่ายอย่างเป็นระเบียบ และวางแผนคลังครัวเรือนอย่างมีวินัย จะช่วยให้คุณรักษาเสถียรภาพทางการเงินได้อย่างยั่งยืน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ VAT 

หากรายได้ถึงเกณฑ์แล้วไม่จดทะเบียน VAT มีผลอย่างไร

หากรายได้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีแล้วไม่จดทะเบียน จะมีความผิดตามกฎหมาย ถูกเรียกเก็บภาษีย้อนหลัง ปรับเบี้ยปรับสูงสุด 2 เท่า และเสียเงินเพิ่มอีก 1.5% ต่อเดือนของยอดภาษีค้างชำระ

ใบกำกับภาษีอย่างย่อสามารถนำมาหักภาษีซื้อได้หรือไม่

ไม่สามารถนำมาใช้เป็นหลักฐานหักภาษีซื้อได้ ภาษีซื้อที่นำมาหักลบกับภาษีขายได้ต้องมาจากใบกำกับภาษีแบบเต็มรูปที่มีชื่อ ที่อยู่ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของกิจการระบุอย่างถูกต้องเท่านั้น

การยื่นแบบแสดงรายการ VAT ต้องดำเนินการทุกเดือนไหม

ผู้ประกอบการที่จดทะเบียน VAT แล้ว มีหน้าที่ต้องยื่นแบบ ภ.พ.30 เป็นรายเดือนภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไปทุก ๆ เดือน แม้ในเดือนนั้นจะไม่มีรายได้หรือไม่มีการซื้อขายเกิดขึ้นก็ตาม

กู้เท่าที่จำเป็นและชำระคืนไหว
ดอกเบี้ย 15%-25% ต่อปี
*เงื่อนไขเป็นไปตามที่บริษัทฯ กำหนด ศึกษาเพิ่มเติม promise.co.th
*อนุมัติใน 1 ชั่วโมง เมื่อยื่นเอกสารครบก่อน 18.00 น. และไม่มีเหตุขัดข้อง